Stosownie zaplanowana przestrzeń użytkowa powinna przede wszystkim odpowiadać sposobowi, w jaki będzie wykorzystywana na co dzień. Dotyczy to zarówno niedużych punktów usługowych, jak i większych lokali przeznaczonych do obsługi klientów a także przygotowywania posiłków. Projektowanie lokali usługowych i gastronomicznych zaczyna się zatem nie od wyboru kolorów czy materiałów wykończeniowych, lecz od określenia funkcji poszczególnych wnętrz.
Znaczenie ma liczba pracowników, sposób obsługi klientów, wielkość wyposażenia, przebieg dostaw a także ilość miejsca potrzebna do wykonywania poszczególnych czynności. W praktyce wręcz atrakcyjnie wyglądające wnętrze może okazać się kłopotliwe, o ile przejścia są zbyt wąskie, stanowiska pracy znajdują się w niewłaściwych miejscach lub zaplecze nie odpowiada prawdziwym potrzebom. Dlatego układ przestrzeni warto rozpatrywać jako całość, dbając o codzienne ruchy osób i przedmiotów, a nie tylko wygląd poszczególnych stref.
W lokalach gastronomicznych szczególnego znaczenia nabiera organizacja zaplecza. Droga towarów od momentu dostawy do miejsca przechowywania, przygotowania i wydania powinna być możliwie logiczna, ponieważ przypadkowe krzyżowanie się poszczególnych ciągów może utrudniać pracę. Podobne znaczenie ma rozmieszczenie urządzeń. Lodówki, piece, zmywarki, stoły robocze czy urządzenia pomocnicze wymagają nie tylko adekwatnej powierzchni, ale również dostępu umożliwiającego ich użytkowanie i późniejszą obsługę techniczną. Powinno się także uwzględnić miejsce na przechowywanie opakowań, środków potrzebnych do pracy oraz odpadów. Na etapie projektu łatwo pominąć takie elementy, ponieważ nie są one widoczne z perspektywy klienta. W późniejszym czasie brak odpowiedniego zaplecza może natomiast oznaczać konieczność ustawiania dodatkowych szaf, regałów lub pojemników w miejscach, które pierwotnie miały pozostać wolne.
W przypadku lokali usługowych układ wnętrza zależy głównie od charakteru wykonywanych czynności. Innych warunków wymaga miejsce, w którym klient pozostaje tylko przez kilka minut, a innych przestrzeń przeznaczona do dłuższej obsługi lub pracy wymagającej specjalistycznego wyposażenia. Warto co więcej od początku rozdzielić strefę dostępną dla klientów od części roboczej, jeśli sposób działania lokalu tego wymaga. Istotne są też wejścia, drzwi, komunikacja między stanowiskami a także możliwość swobodnego przemieszczania się w trakcie większego natężenia ruchu. Przy projektowaniu trzeba brać pod uwagę także ograniczenia istniejącego budynku. Położenie ścian konstrukcyjnych, pionów instalacyjnych, okien czy przyłączy może w ogromnym stopniu wpływać na możliwe rozwiązania. Zdarza się, że oznacza to konieczność zmiany pierwotnej koncepcji, ponieważ przesunięcie jednego detalu wiąże się z dodatkowymi pracami instalacyjnymi albo ograniczeniem powierzchni w innej części lokalu.
Nie mniej istotne są kwestie techniczne i formalne, które powinny zostać uwzględnione zanim rozpocznie się prace wykończeniowe. Instalacje elektryczne, wodne, wentylacyjne i grzewcze muszą odpowiadać planowanemu wyposażeniu a także sposobowi użytkowania wnętrz. W gastronomii szczególnie istotna jest wentylacja i właściwe odprowadzenie powietrza, jednakże w innych usługach większe znaczenie może posiadać liczba punktów zasilania albo dostęp do określonych instalacji. Na ostateczny wygląd przestrzeni wpływają też oczekiwania dotyczące higieny, ochrony przeciwpożarowej, dostępności a także warunków pracy. Dobór materiałów powinien uwzględniać nie tylko i wyłącznie ich wygląd, ale również sposób czyszczenia, intensywność użytkowania i możliwość wymiany uszkodzonych elementów. W rezultacie projekt lokalu jest połączeniem funkcji, techniki i organizacji pracy, a decyzje podjęte na początku mogą później wpływać na koszty przeróbek, wygodę użytkowania a także sposobność dostosowania przestrzeni do zmieniających się potrzeb.
Więcej informacji: projektowanie w centrum handlowym.